Print

Structurele onbestuurbaarheid

Situering

Ingevolge artikel 47bis van het Gemeentedecreet (ingevoegd bij decreet van 19 juni 2012), kan de gemeenteraad sinds 2013 de structurele onbestuurbaarheid van de gemeente vaststellen. Dit artikel beschrijft de procedure die gevolgd moet worden om de bestuurbaarheid in de gemeenten te herstellen wanneer zij geconfronteerd worden met instabiliteit in het college van burgemeester en schepenen en het college niet meer kan rekenen op de steun van een meerderheid van de gemeenteraadsleden.

De decreetgever heeft artikel 47bis van het Gemeentedecreet ingevoerd als een duidelijke uitzonderingsprocedure.

Begrip structurele onbestuurbaarheid en eerste toepassingsgevallen

Het eerste gemeentebestuur dat van deze procedure gebruik maakte was de stad Turnhout. Daarna volgden ook Putte, Denderleeuw, Borgloon en Tienen.

Het begrip structurele onbestuurbaarheid is een nieuw begrip in het Gemeentedecreet. Dit leidde ondertussen tot een aantal arresten van de Raad van State over de toepassing van het begrip.

Procedure

Om misbruik te vermijden, werd de toepassing van artikel 47bis van het Gemeentedecreet gekoppeld aan een strikte procedure en enkele expliciete voorwaarden.

Zo kan de vaststelling van de structurele onbestuurbaarheid niet gebeuren in spoedeisende gevallen zoals vermeld in artikel 29 van het Gemeentedecreet, dient de gemeenteraad hierover te beslissen bij volstrekte meerderheid van stemmen en moet de Vlaamse regering hiervan op de hoogte worden gebracht. Nadat zij op de hoogte is gebracht, geeft de Vlaamse Regering de gouverneur een bemiddelingsopdracht. Als de bemiddelingsopdracht van de gouverneur mislukt, kan de gemeenteraad beslissen om de procedure op te starten tot aanstelling van een nieuw college van burgemeester en schepenen. De gemeenteraad kan slechts één keer per bestuursperiode een nieuw college van burgemeester en schepenen aanstellen.

De vaststelling van de structurele onbestuurbaarheid kan niet gebeuren in de periode van 12 maanden voorafgaand aan de dag van de lokale verkiezingen.

In een handig stappenplan wordt alles overzichtelijk weergegeven.

Evaluatie

In de vergadering van de Commissie voor Bestuurszaken, Binnenlands Bestuur, Inburgering en Stedenbeleid van 13 januari 2015 vroeg Vlaams minister van Binnenlands Bestuur Liesbeth Homans het Agentschap Binnenlands Bestuur (ABB) om de procedure die vervat is in artikel 47bis van het Gemeentedecreet, te evalueren.

Het evaluatierapport bestaat uit vier delen:

  • inleidend gedeelte met de totstandkoming van artikel 47bis van het gemeentedecreet;
  • analyse van de procedure tot herstel van de bestuurbaarheid;
  • evaluatie van de procedure tot herstel van de bestuurbaarheid;
  • conclusies en tekstvoorstel.

De reactie op het evaluatierapport in het Vlaams Parlement is terug te vinden in het verslag van de gedachtewisseling over het evaluatierapport over de structurele onbestuurbaarheid van gemeenten namens de Commissie voor Bestuurszaken, Binnenlands Bestuur, Inburgering en Stedenbeleid.