Print

Interpretatie artikel 28, §1, eerste lid, 1° van Gemeentedecreet

Hoe interpreteert men artikel 28, §1, eerste lid, 1° van het Gemeentedecreet nl. openbaarheid gemeenteraadszitting?

De vergaderingen van de gemeenteraad zijn in principe openbaar. Hierop zijn in het Gemeentedecreet echter een aantal uitzonderingen opgenomen. Zo is een vergadering van de gemeenteraad besloten indien het gaat om aangelegenheden die de persoonlijke levenssfeer raken (artikel 28, §1, 1° van het Gemeentedecreet). In de praktijk werd echter vastgesteld dat er onder de gemeenteraadsleden herhaaldelijk discussies zijn over de juiste interpretatie van dit artikel 28, §1, 1° van het Gemeentedecreet. Met deze toelichting wordt getracht hier duidelijkheid in te brengen.

Algemene regel openbaarheid

Artikel 28 van het Gemeentedecreet stelt als algemene regel voorop dat de zitting van de gemeenteraad openbaar is. De regel is dus dat iedereen tot de vergadering wordt toegelaten. Dit principe is gebaseerd op artikel 162, tweede lid, 4° van de Grondwet dat stelt dat de wet de toepassing verzekert van het beginsel dat de vergaderingen van de provincieraden en gemeenteraden openbaar zijn binnen de bij de wet gestelde grenzen.

Uitzondering: beslotenheid bij “aangelegenheden die de persoonlijke levenssfeer raken”

Artikel 28 van het Gemeentedecreet bepaalt echter een aantal limitatief opgesomde uitzonderingen op deze principiële openbaarheid. Zo wordt ondermeer bepaald dat de zitting besloten zal zijn indien het gaat om aangelegenheden die de persoonlijke levenssfeer raken (artikel 28, §1, 1° van het Gemeentedecreet). De wetgever heeft met deze beslotenheid willen bereiken dat de raadsleden onttrokken worden aan de druk die de aanwezigheid van de belanghebbenden op hen zou kunnen uitoefenen en hen dus zou beletten in volle vrijheid te beslissen. Met deze beslotenheid wou de wetgever dus een volledige vrijheid van woord en stemming garanderen aan de raadsleden.  Wat precies wordt begrepen onder “aangelegenheden die de persoonlijke levenssfeer raken”, is niet nader omschreven. Voor een omschrijving hiervan wordt verwezen naar de geldende rechtspraak en rechtsleer. Men is het erover eens dat er aan het begrip een ruime interpretatie moet gegeven worden.

Concreet

Uit de huidige stand van rechtsleer en rechtspraak volgt dat een vergadering besloten zal zijn indien:

  • er dagordepunten worden behandeld die uit de aard zelf personen betreffen;
  • een discussie een persoonlijke wending neemt, dat wil zeggen wanneer een persoon gemakkelijk identificeerbaar is;
  • er een discussie wordt gevoerd waar sprake is van buitenstaanders;
  • er een discussie wordt gevoerd waar sprake is van het private leven van gemeenteraadsleden;
  • er sprake is van aangelegenheden met betrekking tot private belangen.

Een vergadering zal daarentegen openbaar zijn indien:

  • er discussie wordt gevoerd over politieke opvattingen van de raadsleden;
  • er discussie wordt gevoerd over handelingen van een gemeenteraadslid in of bij de uitoefening van het ambt (i.e. het publiek optreden, in het kader van de functie);
  • er sprake is van aangelegenheid met betrekking tot zakelijke belangen.

Het onderscheid is in de praktijk echter niet altijd gemakkelijk te maken. Het zal vaak neerkomen op een zorgvuldige en voorzichtige belangenafweging. Elk afzonderlijk geval vereist dus een afzonderlijk onderzoek.

Praktijkvoorbeelden

  • Een vergadering is besloten bij een benoeming of een voordracht van kandidaten of een benoeming van een personeelslid, zelfs in tijdelijk verband.
  • Een vergadering is daarentegen openbaar als er een mandataris als vertegenwoordiger in een intercommunale wordt aangewezen. Dit gaat immers om het toevertrouwen van een politieke opdracht.
  • Een vergadering is openbaar als een raadslid wordt geïnterpelleerd over een schorsing van een gemeenteraadsbeslissing waarbij een schepen wordt geviseerd. Zodra het debat gaat over zaken die de persoonlijke levenssfeer van de schepen en zijn familieleden raken, moet de bespreking verder gezet worden in besloten zitting.
  • Een vergadering is besloten indien:
    • er een tuchtstraf wordt opgelegd aan een personeelslid of indien er een fout van een ambtenaar wordt besproken in het kader van een tuchtprocedure;
    • er beslist wordt over de vaststelling van de administratieve toestand van een personeelslid (bv. ontslag, afzetting, oppensioenstelling, terbeschikkingstelling, …);
    • er een interpellatie is over een ontslagnemende gemeente- of OCMW-secretaris waarbij de betrokkene niet bij naam genoemd wordt maar waarbij het maar over één persoon kon gaan;
    • de naam van een persoon waartegen een proces-verbaal was opgesteld wegens het plegen van een stedenbouwkundig misdrijf, vermeld wordt;
    • het ontslag wordt gevraagd van een lid van de sportraad omwille van een correctionele veroordeling
  • Een vergadering is in principe openbaar indien:
    • een gemeenteraadslid wordt geïnterpelleerd naar aanleiding van een schepenverkiezing;
    • het gaat om persoonlijke handelingen van een raadslid die in verband staat met de uitoefening van het ambt.
    • de deontologische commissie een beslissing neemt aangaande een raadslid waarbij een raadslid al dan niet gesanctioneerd wordt voor feiten in de uitoefening van het mandaat.